Meta Hakkında 1,4 Trilyon Dolarlık Çocuk Güvenliği Davası Başlıyor

Meta, Facebook ve Instagram platformlarının çocukların ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ve çocuk verilerinin izinsiz kullanımı iddiaları nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri tarihinin en kapsamlı davalarından biriyle karşı karşıya kaldı. Kaliforniya'nın Oakland kentindeki federal mahkemede görülecek duruşmaların yaklaşık yedi hafta sürmesi öngörülürken, Meta Üst Yöneticisi (CEO) Mark Zuckerberg ile Instagram Başkanı Adam Mosseri'nin mahkemede tanık olarak ifade vermesi bekleniyor.

Davanın görülmesini engellemek ve duruşmayı erteletmek amacıyla Meta tarafından yapılan son temyiz başvurusu, mahkeme tarafından erken yapıldığı gerekçesiyle reddedildi. ABD Bölge Hakimi Yvonne Gonzalez Rogers başkanlığında yürütülen süreçte, belirli teknik ve hukuki konularda değerlendirme yapması amacıyla özel bir danışma jürisi de görevlendirildi.

Piyasa Değerine Yakın Tazminat Riski ve Algoritma Talepleri

Davanın mali boyutunda Meta, aleyhine doğabilecek zararların 1,4 trilyon dolara kadar ulaşabileceğini hesaplıyor. Bu tutar, şirketin yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık toplam piyasa değerine oldukça yakın bir seviyeye karşılık geliyor. Davacı taraf henüz resmi bir tazminat tutarı telaffuz etmese de dava yalnızca maddi tazminat talepleriyle sınırlı kalmıyor.

Davacıların talepleri arasında; platformlardaki sonsuz kaydırma özelliğinin ve belirli bildirim türlerinin kaldırılması, genç kullanıcılar için ekran süresi sınırlarının getirilmesi ve katı yaş kısıtlamalarının devreye alınması yer alıyor. Ayrıca çocuklara ait verilerle eğitilen algoritma ve yapay zeka modellerinin tamamen silinmesi ile içerik öneri sistemlerinin etkileşim yerine gençlerin refahını merkeze alacak biçimde yeniden tasarlanması talep ediliyor.

İç İfşalardan Mahkeme Salonlarına Uzanan Süreç

Söz konusu dava, Meta'nın eski çalışanı Frances Haugen'ın 2021 yılında kamuoyuna yansıyan şirket içi belgeleri paylaşmasının ardından başlatılan çok eyaletli soruşturmalar neticesinde 2023 yılında açıldı. Haugen, şirketin ürünlerinin genç kullanıcılara zarar verdiğini bilmesine rağmen gelir kaygılarıyla gerekli önlemleri almadığını öne sürmüştü.

Meta ise yöneltilen suçlamaları reddederek çocukları korumak adına çeşitli güvenlik araçları geliştirdiklerini belirtiyor ve sosyal medya bağımlılığının resmi bir psikiyatrik tanı olmadığını savunuyor. Buna karşın şirketin üzerindeki hukuki baskı artıyor; nitekim kısa süre önce New Mexico'daki bir mahkeme, Meta'nın çocukların ruh sağlığı krizindeki payı nedeniyle 567 milyon dolar ödemesine ve platformlarında yapısal değişikliklere gitmesine hükmetti. ABD genelinde sosyal medya şirketlerine karşı açılmış 3 binden fazla benzer davanın bulunması, Oakland'daki bu yargılamadan çıkacak kararı küresel sosyal medya ekosistemi açısından kritik bir emsal haline getiriyor.

ANDRODOM'UN NOTU

Sosyal medya platformlarının büyüme stratejisi yıllardır kullanıcıların ekranda geçirdiği süreyi maksimize etmek üzerine kuruluydu. Bu davanın merkezinde yer alan sonsuz kaydırma, anlık bildirimler ve etkileşim odaklı tavsiye algoritmaları, doğrudan dopamin döngüsünü tetikleyen tasarım tercihleri olarak öne çıkıyor.

Meta'nın karşı karşıya olduğu 1,4 trilyon dolarlık risk tutarı doğrudan ödenmese bile, mahkemenin algoritma değişikliği ve veri silme yönünde vereceği olası bir karar şirketin ana gelir modelini temelden sarsabilir. Çocuk verileriyle beslenen modellerin sıfırlanması, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka ve öneri sistemlerindeki veri toplama pratiklerini küresel ölçekte yeniden tanımlayacaktır.